مالکیت فکری آثار تولیدشده توسط هوش مصنوعی یکی از مهمترین چالشهای حقوقی عصر فناوری است. توسعه سامانههای هوش مصنوعی مولد موجب شده است که آثاری در حوزه ادبی، هنری، علمی و نرمافزاری بدون دخالت مستقیم انسان یا با حداقل مداخله انسانی ایجاد شوند. این تحول، پرسشهای اساسی درباره شناسایی پدیدآورنده، مالک حقوق مادی و معنوی، شرایط حمایت قانونی و مسئولیت ناشی از نقض حقوق مؤلف ایجاد کرده است. از آنجا که قوانین سنتی مالکیت فکری بر مبنای خلاقیت انسانی تدوین شدهاند، انطباق آنها با آثار تولیدشده توسط هوش مصنوعی با ابهامات فراوانی همراه است. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی و با تأکید بر حقوق ایران و مطالعه تطبیقی نظامهای حقوقی منتخب، به بررسی وضعیت حقوقی این آثار، چالشهای موجود و ارائه راهکارهای مناسب برای اصلاح قوانین میپردازد.
» فهرست مطالب:
- مقدمه
- فصل اول: کلیات و مفاهیم
- مبحث اول: کلیات تحقیق
- بیان مسئله
- اهمیت و ضرورت تحقیق
- اهداف تحقیق
- پرسشهای تحقیق
- فرضیههای تحقیق
- روش تحقیق
- پیشینه پژوهش
- مبحث دوم: مفاهیم و مبانی نظری
- مفهوم مالکیت فکری
- مفهوم حق مؤلف
- انواع آثار مورد حمایت
- مفهوم هوش مصنوعی
- انواع هوش مصنوعی مولد
- نحوه تولید آثار توسط هوش مصنوعی
- فصل دوم: مبانی حقوقی مالکیت آثار تولیدشده توسط هوش مصنوعی
- مبحث اول: شرایط حمایت از آثار فکری
- اصالت اثر
- خلاقیت
- شخصیت پدیدآورنده
- نقش اراده انسان
- مبحث دوم: وضعیت حقوقی پدیدآورنده
- انسان به عنوان پدیدآورنده
- نقش کاربر هوش مصنوعی
- نقش توسعهدهنده سامانه
- نقش مالک سامانه
- امکان شناسایی شخصیت حقوقی برای هوش مصنوعی
- مبحث سوم: نظریههای موجود
- نظریه مالکیت کاربر
- نظریه مالکیت برنامهنویس
- نظریه مالکیت مشترک
- نظریه ورود آثار به مالکیت عمومی
- ارزیابی نظریهها
- فصل سوم: بررسی حقوق ایران و مطالعه تطبیقی
- مبحث اول: حقوق ایران
- قانون حمایت از حقوق مؤلفان
- قانون ترجمه و تکثیر
- قانون تجارت الکترونیکی
- قابلیت اعمال قوانین موجود بر آثار هوش مصنوعی
- خلأهای قانونی
- مبحث دوم: مطالعه تطبیقی
- ایالات متحده
- اتحادیه اروپا
- انگلستان
- چین
- سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO)
- مبحث سوم: رویههای قضایی و اداری
- تصمیمات اداره کپیرایت آمریکا
- آرای مهم خارجی
- تحلیل آثار حقوقی
- فصل چهارم: چالشها و راهکارهای حقوقی
- مبحث اول: چالشهای حقوقی
- تشخیص پدیدآورنده
- مسئولیت نقض حقوق مؤلف
- آثار مشتق
- آموزش مدلهای هوش مصنوعی با آثار دارای حق مؤلف
- تعارض منافع صاحبان آثار و توسعه فناوری
- مبحث دوم: راهکارهای پیشنهادی
- اصلاح قوانین ایران
- ایجاد نظام اختصاصی حمایت
- تعیین معیارهای احراز خلاقیت انسانی
- پیشنهادهای تقنینی
- نتیجهگیری
- جمعبندی
- پاسخ به پرسشهای تحقیق
- پیشنهادها
